Τρίτη 31 Οκτωβρίου 2017

Πίσω από τα μάτια



Πόσο καλά νομίζεις ότι ξέρεις έναν άνθρωπο; Πόσο βαθιά έχεις καταφέρει να εντρυφήσεις στις σκέψεις του;

Πίσω από τα μάτια των ανθρώπων βρίσκεται ο δικός τους, ιδανικός κόσμος. Ο καθένας από εμάς έχει δημιουργήσει κάτι τέτοιο στο μυαλό του. Ένας κόσμος στον οποίο τα πιο τρελά όνειρα και επιθυμίες γίνονται πραγματικότητα. Ένας κόσμος όπου τα πάντα είναι εφικτά και προσβάσιμα. Ένας κόσμος ο οποίος λειτουργεί με τους δικούς μας κανόνες και τον κυβερνάμε εμείς με το μυαλό μας. Εκεί που καταφεύγουμε όταν η πραγματικότητα μας προδίδει. Όταν θέλουμε να ξεφύγουμε από την πίεση της καθημερινότητας. Όταν θέλουμε να εκδικηθούμε το παρελθόν, που περνώντας από το παρόν μας δεν ήταν το μέλλον που κάποτε ονειρευόμασταν. Υπάρχουν εκατομμύρια τέτοιοι κόσμοι πίσω από τα μάτια όλων μας, που παραμένουν αόρατοι και ανέγγιχτοι από όλους τους υπόλοιπους. Και που όλοι μας απλά αρνούμαστε την υπαρξή τους.

Ο ιδανικός κόσμος του καθένα μας είναι φτιαγμένος από βαθύτερες επιθυμίες οι οποίες ποτέ δεν έγιναν πραγματικότητα. Από ξορκισμένους δαίμονες και ανείπωτες φοβίες που κάποτε μας κυρίευαν. Από ανεκπλήρωτα όνειρα που πάντα θα αποτελούν πληγή. Από οτιδήποτε θα θέλαμε να συμβεί και δεν συνέβη, ακόμα και από πράγματα που θέλουμε κάποια στιγμή να συμβούν. Από προσδοκίες και ελπίδα. Από λύπη και χαρά ταυτόχρονα. Από σκοτάδι και φως. Από πράγματα που ακόμα κι εμείς ντρεπόμαστε ή αρνούμαστε να ομολογήσουμε στον ίδιο μας τον εαυτό. Στον ιδανικό αυτό κόσμο δεν υπάρχει χρόνος. Το παρόν και το μέλλον ζούμε συνυφασμένα και αρμονικά και γίνονται η πραγματικότητα που θα θέλαμε να ζήσουμε. Στον κόσμο αυτό υπάρχουν μόνο όνειρα που αποτελούν τη βασική πρώτη ύλη της δημιουργίας του. Και θα παραμείνει πάντα απροσπέλαστος, αόρατος και προστατευμένος από την κακία και την περιέργεια του κόσμου. Τίποτα δε μπορεί να τον καταστρέψει παρά μόνο εμείς οι ίδιοι.

Οι αχτίδες φωτός του δικού μας ιδεατού ήλιου που φωτίζουν τον κόσμο που κρύβουμε μέσα μας αντανακλώνται μέσα από τα μάτια μας, προδίδοντας έτσι σε κάποιες σπάνιες στιγμές την ύπαρξη του. Γι’αυτό λένε ότι τα μάτια των ανθρώπων λένε πάντα την αλήθεια. Άλλα εκπέμπουν σκοτάδι, άλλα φως και άλλα απλά ουρλιάζουν για βοήθεια. Όλα τα σημάδια προέρχονται από τον κόσμο που κρύβουν μέσα τους. Λίγοι όμως μπορούν να τα δουν, πόσο μάλλον να καταφέρουν να τα αποκωδικοποιήσουν. Στον πραγματικό κόσμο βασιλεύει η ψυχρή λογική και η παγωμένη συμπεριφορά, που εμποδίζει τους ανθρώπους να δουν τι υπάρχει πίσω από τα μάτια. Μόνο οι άνθρωποι με βαθιά ενσυναίσθηση είναι ικανοί όχι μόνο να κατανοήσουν τον κρυφό κόσμο κάποιου άλλου, αλλά να τον κάνουν μέρος του δικού τους ιδανικού κόσμου. Αν υπήρχαν περισσότεροι τέτοιοι άνθρωποι, η έστω αν υπήρχε η διάθεση να κατανοήσουμε καλύτερα τον διπλανό μας διαβάζοντας την αλήθεια και τα κρυφά μηνύματα πίσω από το βλέμμα του, τότε ο κόσμος θα ήταν λίγο καλύτερος.

Γιατί η αλήθεια ζει κρυμμένη πίσω από τα μάτια του καθένα μας, περιμένοντας κάποιον να την ανακαλύψει.

Σάββατο 30 Σεπτεμβρίου 2017

Κάρμα



Υπάρχουν πολλές θεωρίες σχετικά με το σύμπαν που μας περιβάλλει, οι οποίες αιωρούνται σαν μύθοι ανάμεσα μας. Κάποιοι δεν πιστεύουν τίποτα από αυτά, κάποιοι άλλοι είναι απλά επιφυλακτικοί, ενώ κάποιοι άλλοι πιστεύουν στην ανωτερότητα μιας ‘θεϊκής’ ύπαρξης η οποία αποδίδει δικαιοσύνη κατά τη δική της θέληση και για τους δικούς της άγνωστους σκοπούς. Οτιδήποτε από αυτά και να ισχύει, υπάρχουν κάποιες συμπαντικές θεωρίες οι οποίες επιβεβαιώνονται καθημερινά μέσα από εξίσου καθημερινές εμπειρίες. Μια από τις πιο γνωστές και σχεδόν καθολικά αποδεκτές από όλες τις ομάδες ανθρώπων που αναφέρθηκαν παραπάνω είναι το κάρμα. Η πεποίθηση ότι καθένας από εμάς κρίνεται βάσει των πράξεων του και στο τέλος αυτές επιστρέφουν ξανά σε αυτόν, δίνοντας μας ακριβώς αυτό που του αξίζει. 

Το κάρμα, επίσης γνωστό ως ‘το πλήρωμα του χρόνου’.

Σχεδόν οι πάντες πιστεύουν στο κάρμα, καθώς είναι γνωστό ότι η ζωή ακολουθεί κυκλική πορεία. Με μία παρόμοια λογική, την ίδια πορεία ακολουθούν και οι πράξεις. Όταν κάποιος πράττει κάτι, είτε καλό είτε κακό, τότε αυτό αργά η γρήγορα επιστρέφει πίσω σε σένα με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Είναι σαν το σύμπαν να σε παρακολουθεί και να σε τιμωρεί ή να σε επιβραβεύει, κρίνοντάς σε. Το κάρμα είναι ο βασικός λόγος για τον οποίο ορισμένοι άνθρωποι μένουν για χρόνια ακλόνητοι στα ιδανικά και τις αρχές τους, άσχετα αν η ζωή τείνει να τους αποθαρρύνει. Είναι ένας λόγος για να κάνουμε την αυτοκριτική μας και να προσπαθήσουμε να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι. Άλλωστε το μέλλον δε μπορούμε ούτε να το ελέγξουμε, ούτε να το προβλέψουμε. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να προσπαθήσουμε να το χτίσουμε και κατά κάποιο τρόπο να το διασφαλίσουμε. Κανένας δε θέλει να χτίσει ένα εχθρικό μέλλον για τον εαυτό του, οπότε η πεποίθηση ότι κάπου, κάποτε θα μας περιμένει μια επιβράβευση για αυτό που πρεσβεύουμε ως άνθρωποι είναι ίσως ο μοναδικός τρόπος να γνωρίζουμε ότι κάναμε ότι πέρναγε από το χέρι μας για να φανούμε αντάξιοι της προσωπικότητας που χτίζουμε στο παρόν και να μην κατηγορήσουμε ποτέ το μακρινό παρελθόν για λάθη που τυχόν κάναμε. 

Το κάρμα είναι ένας απλός τρόπος να τα βρούμε με τον εαυτό μας. Και όποιος μπορεί να τα βρει με τον εαυτό του είναι ήρεμος και ευτυχισμένος.

Έχω δει άπειρες φορές ανθρώπους να κυριεύονται από αρνητικό κάρμα. Να φέρονται άσχημα στους συνανθρώπους και τους συνεργάτες τους. Να προσπαθούν να ευνοήσουν τον εαυτό τους πατώντας τους υπόλοιπους. Και να τα καταφέρνουν. Και πάντα αναρωτιόμουν πως γίνεται να μη φοβούνται το κάρμα. Αναρωτιόμουν αν εγώ με την εντελώς αντίθετη λογική μου είχα επιλέξει το λάθος δρόμο για να πάω μπροστά. Και μπορεί να περνούσε πολύς καιρός, ακόμα και χρόνια ολόκληρα, αλλά στο τέλος η ζωή και το σύμπαν πάντα, μα πάντα απέδιδαν δικαιοσύνη. Και τότε, δεν ήξερα αν πρέπει να χαρώ ή να λυπηθώ για λογαριασμό τους. Αλλά δεν είχε καμία σημασία, καθώς η συνειδητοποίηση του ότι ο καθένας στο τέλος παίρνει αυτό που του αξίζει δεν είναι απλά μια θεωρία αλλά ένα αξίωμα, βάζει τα πάντα σε μια σειρά. Και μετά ο καθένας συνεχίζει το δρόμο του πιο σίγουρος από ποτέ για τον εαυτό του και τις επιλογές του.

Γιατί ήρθε επιτέλους το πλήρωμα του χρόνου.

Τετάρτη 30 Αυγούστου 2017

Σεπτέμβρης



Η αρχή του χρόνου είναι ουσιαστικά τώρα. Τελειώνει το καλοκαίρι, και όλοι οδεύουμε ξανά προς το καθημερινό μας πρόγραμμα που, όσο και αν αποτελεί ρουτίνα, είναι η ζωή μας. Όσο δύσκολη όμως και να είναι αυτή η μετάβαση από την ανεμελιά και την άναρχη οργάνωση του προσωπικού μας χρόνου στην αυστηρή λογική των ωραρίων και των προθεσμιών, προμηνύει την αρχή κάτι νέου. Και κάθε αρχή είναι δύσκολη αλλά και ενδιαφέρουσα.

Η φυσιολογική ζωή σιγά σιγά επανέρχεται και σιγά σιγά ζυγίζουμε και εκτιμάμε τις προοπτικές μιας νέας σεζόν. Η ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο γεμίζει τις καρδιές όσων μπορούν να ξύσουν την αφιλόξενη επιφάνεια της απότομης επανόδου στην πραγματικότητα. Γιατί η αλήθεια είναι ότι κάθε εποχή του χρόνου έχει τη δικιά της σημασία. Χωρίς τον χειμώνα δεν θα είχε κανένα απολύτως νόημα το καλοκαίρι. Η ρουτίνα σπάει με την αλλαγή της εποχής και της διάθεσης. Άλλωστε, έχουμε πολλά να περιμένουμε μέχρι το επόμενο καλοκαίρι. Η περίοδος των χριστούγέννων, οι απόκριες, οι εορτασμοί του Πάσχα είναι μόνο μερικά από αυτά. Και όποιος περιμένει αποκλειστικά και μόνο το επόμενο καλοκαίρι ή ακόμα χειρότερα, επιμένει να ζει στη σκιά του Αυγούστου που μόλις μας άφησε, τότε εκτός από επίπεδος και δυστυχισμένος, είναι και άξιος της μοίρας που ο ίδιος επέλεξε.

Επανεκκίνηση. Αυτό είναι που χρειαζόμαστε για να αισθανόμαστε ζωντανοί. Φόρτιση μπαταριών, ανανέωση διάθεσης και μια μικρή δόση ελπίδας. Σπάσιμο της ρουτίνας. Το τελευταίο μπορεί να επιτευχθεί κάθε στιγμη του χρόνου, αρκεί να έχουμε τη διάθεση να ανακαλύπτουμε και να υιοθετούμε δραστηριότητες που θα αποτελέσουν το αλατοπίπερο του ελεύθερου μας χρόνου. Ένα καλό βιβλίο, μια καλή ταινία, ακόμα και μια απλή βόλτα με φίλους μπορούν να επιδράσουν καταλυτικά στην ψυχολογία μας και να μας κάνουν να αισθανθούμε ευτυχισμένοι και πλήρεις. Αν οι δραστηριότητες μας περιοριστούν στα βασικά και οι ίδιοι είμαστε αρνητικοί στο να σκεφτόμαστε και να δρούμε εκτός του προγράμματος μας, τότε είναι σίγουρο ότι θα βαλτώσουμε. Το βάλτωμα φέρνει θλίψη και η θλίψη γίνεται κατάθλιψη. Δε χρειάζεται να περάσουμε όλο το χειμώνα περιμένοντας να έρθει το επόμενο καλοκαίρι. Κάθε νέα μέρα μπορεί να αποτελέσει ένα μικρό καλοκαίρι. Το δικό μας μικρό καλοκαίρι.

Ο Σεπτέμβρης είναι παράξενος μήνας. Κατακλύζεται από αντιθέσεις. Είναι απεχθής και συμπαθής ταυτόχρονα. Είναι κρύος και ζεστός. Είναι απειλητικός και φιλόξενος. Είναι γνώριμος αλλά και ξένος. Κάπως σα να συναντάς έναν παλιό αγαπημένο φίλο που έχεις να δεις χρόνια. Ενώ ξέρεις πάνω κάτω τι να περιμένεις, ουσιαστικά φοβάσαι να τον συναντήσεις και να του μιλήσεις. Φοβάσαι την αλλαγή και την επίδραση της πάνω σου και πάνω του. Αλλά μόλις το κάνεις συνειδητοποιείς απλά ότι τίποτα δεν άλλαξε. Και κάνετε ξανά μια νέα αρχή.

Κάθε χρόνο αυτή την εποχή κατακλύζομαι από ελπίδα. Ελπίδα για κάτι νέο, κάτι καινούργιο το οποίο ίσως να έρθει φέτος, ίσως και όχι. Συνήθως απογοητεύομαι από την έκβαση των πραγμάτων αλλά όχι για πολύ. Ποτέ δε χάνω την ελπίδα. Αυτό το καινούργιο που περιμένω θα έρθει κάποτε. Και θέλω όταν έρθει να είμαι κι εγώ εκεί. Να το αντιληφθώ και να το υποδεχτώ όπως του αξίζει. Όπως μου αξίζει.

Δευτέρα 31 Ιουλίου 2017

Παγωμένος ήλιος



Έχετε ποτέ σκεφτεί ότι ο κόσμος ίσως να μην είναι αυτό που φαίνεται με την πρώτη ματιά; Ότι ζούμε μέσα στο μάτι ενός κυκλώνα ψευδαισθήσεων; Ότι πολλές φορές χρειάζεται να ‘ξύσουμε’ την τραχειά επιφάνεια της πραγματικότητας έτσι ώστε να μπορέσουμε να δούμε την πραγματική της μορφή;

Η αλήθεια κρύβεται στις λεπτομέρειες, τις οποίες πρέπει να πασχίσουμε για να τις δούμε. Το κάθε γεγονός, η κάθε κατάσταση που ζούμε, ακόμα και και κάθε αντικείμενο (έμβιο ή όχι) με το οποίο ερχόμαστε σε επαφή έχει παραπάνω από μια όψη. Όμως οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν εκπαιδεύσει τους εαυτούς τους να αντιλαμβάνονται τα πάντα μονόπλευρα. Αυτό μπορεί να συμβαίνει είτε γιατί τους βολεύει, είτε γιατί φοβούνται την αλήθεια, είτε γιατί κανένας δεν τους δίδαξε το ότι η ζωή εμπεριέχει παραπάνω από μια διαστάσεις μέσα στις οποίες μπορούμε να δράσουμε. Η αντίληψη και ο τρόπος που ο καθένας από εμάς αντιλαμβάνεται τον κόσμο και τη ζωή γενικότερα είναι ένα από τα βασικά υλικά που καθορίζουν τις ανθρώπινες σχέσεις και που δημιουργούν τη λεγόμενη ‘χημεία’, είτε με άλλους ανθρώπους, είτε με το ίδιο το περιβάλλον. 

Η αντίληψη δημιουργεί εντυπώσεις και συμπεράσματα. ‘Ο χειμώνας είναι κρύος’ μπορεί κάποιος να αναφωνήσει μέσα από τη σφαίρα της λογικής. Σύμφωνοι, αλλά κάποιος άλλος μπορεί να πει ότι το κρύο φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά, δημιουργώντας τους ένα εικονικό αίσθημα ζεστασιάς. ‘Η μουσική είναι διασκέδαση’ μπορεί να πει πολύ σωστά κάποιος άλλος. Η διαδικασία της δημιουργίας της όμως μπορεί να είναι πολύ επίπονη για τον ίδιο το δημιουργό. Με την ίδια λογική το θετικό μπορεί να είναι αρνητικό, το σωστό λάθος, η χαρά να είναι λύπη και ο ήλιος μην είναι ζεστός αλλά παγωμένος.

Η αντίληψη δημιουργεί εκείνη την περίφημη λεπτή γραμμή που χωρίζει την πραγματικότητα από τη φαντασία και τη λογική από την τρέλα και την ιδιοφυΐα. Η ικανότητα κάποιων ανθρώπων να διαβάζουν μέσα από τις γραμμές, αποκωδικοποιώντας την πραγματικότητα μέσα από το δικό τους προσωπικό πρίσμα, είναι πολύ συχνά παρεξηγήσιμη. Οι άνθρωποι εκπαιδεύονται σκόπιμα από μικρή ηλικία σε μια τετράγωνη λογική ‘καλού – κακού’ και ‘άσπρου – μαύρου’. Έτσι οι πύλες της αντίληψης κλείνουν νωρίς, χωρίς να προλάβουν να εξελιχθούν. Το μυαλό τους αδυνατίζει και αδυνατεί να αντιληφθεί οτιδήποτε άλλο πέρα από αυτό που διδάχτηκε. Όσοι είναι από τη φύση τους περίεργοι και έχουν τη διάθεση να ξεκλειδώσουν και να εξερευνήσουν τις τεράστιες δυνατότητες που δίνει το ανθρώπινο μυαλό, έψαξαν (και ψάχνουν ακόμα καθημερινά) την δική τους αλήθεια μέσα από πηγές εκτός της τυπικής σχολικής εκπαίδευσης, αλλά και στον έξω κόσμο. Αυτοί που μπόρεσαν να κατανοήσουν νωρίς ότι η ζωή έχει απεριόριστες προοπτικές και όψεις αποκωδικοποίησαν με ένα δικό τους τρόπο το νόημα της ζωής συναρμολογώντας μέσα από τις λεπτομέρειες που κάνουν τη διαφορά, τη δική τους αλήθεια.

Ο δρόμος προς τις πύλες της αντίληψης είναι ένα παράξενο μονοπάτι που αποκαλύπτει πολλές αλήθειες που είναι δύσκολο να γίνουν μαζικά αποδεκτές. Όπως είναι γνωστό, η αλήθεια πονάει. Οι καλλιτέχνες, οι μουσικοί, οι ζωγράφοι και οι ποιητές και πολλές άλλες ανήσυχες και βασανισμένες ομάδες ανθρώπων βρίσκονται ήδη εκεί και στέλνουν αφανή σημάδια μέσα από το έργο τους, έστω και υποσυνείδητα. Πόσοι από εμάς μπορούν να τα αντιληφθούν;

Πόσοι από εμάς μπορούν πραγματικά να τους ακούσουν;

Παρασκευή 30 Ιουνίου 2017

Εκείνοι με το καθαρό βλέμμα...



Στη σημερινή εποχή είναι τρομερά δύσκολο να βρεις ανθρώπους ειλικρινείς, που το καθαρό τους βλέμμα θα διαλύει μονομιάς κάθε αμφιβολία που πιθανώς έχεις σχετικά με τις προθέσεις τους. Είναι εξαιρετικά δύσκολο να βρεις ανθρώπους που θα μπορείς να εμπιστευτείς, να τους εκμυστηρευτείς πράγματα, να τους κάνεις φίλους σου. Οι άνθρωποι αυτοί υπάρχουν αλλά σπανίζουν. Και εκτός από αυτό είναι εξαιρετικά δύσκολο να τους εντοπίσεις καθώς παραμένουν κρυμμένοι και προφυλαγμένοι μέχρι να αισθανθούν σίγουροι ότι μπορούν να σου ανοιχτούν και να σου χαρίσουν τον εαυτό τους. Γιατί, όσο παράδοξο και αν ακούγεται, αυτοί οι ξεχωριστοί άνθρωποι θεωρούνται απόκληροι της κοινωνίας και έχουν βιώσει στο πετσί τους το τι σημαίνει να πληγώνεσαι και να υπομένεις. Γιατί αυτό ακριβώς το χαρακτηριστικό που τους κάνει να διαφέρουν από την υπόλοιπη ψυχρή μάζα της κοινωνίας έγινε τελικά η καταδίκη τους. 

Πως όμως φτάσαμε μέχρι εδώ;

Στην προσπάθεια τους να γίνουν μέρος του κοινωνικού συνόλου πόνεσαν, υπέφεραν, λύγισαν. Και οι περισσότεροι δεν άντεξαν και τελικά κρύφτηκαν. Σχεδόν κανένας όμως δεν άλλαξε. Ο τρόπος ζωής τους και το θάρρος της γνώμης τους ήταν πάντοτε η σημαία της ψυχής τους. Ήταν αυτό που τους έκανε να διαφέρουν από την υπόλοιπη παγωμένη και άμορφη μάζα που κατέτρωγε ψυχές. Όμως ήταν πολύ αδύναμοι για να την αντιμετωπίσουν και γι’ αυτό επέλεξαν να εφαρμόζουν τις πρακτικές τους πολύ πιο σιωπηλά. Αυτοί οι άνθρωποι με το καθαρό βλέμμα δεν πρόκειται ποτέ να σου φανερωθούν αν δεν τους κάνεις πρώτα να νιώσουν ασφάλεια. Δεν πρόκειται να δεχτούν ακόμα μια απόρριψη, ούτε το να αντιμετωπίσεις το ειλικρινές ενδιαφέρον τους διστακτικά. Αν το κάνεις αυτό, τότε το πιο πιθανό είναι να τους διώξεις από κοντά σου για πάντα. Και αυτό είναι λάθος γιατί αυτοί οι άνθρωποι είναι τόσο σπάνιοι. Δεν θα έχεις την τύχη να τους συναντάς καθημερινά. Διώξε λοιπόν από πάνω σου την εγωιστική σου υπερηφάνεια και αγκάλιασε τους. Αγκάλιασε τους ειλικρινά, όπως και αυτοί. Άκουσέ τους, συζήτησε μαζί τους, εμπιστέψου τους. Και σου υπόσχομαι πως σε πολύ λίγο θα δεις μια μεγάλη αλλαγή στη ζωή σου. Ξεκίνα από αυτό και κάνε ένα βήμα τη φορά. Και ίσως μετά από καιρό καταφέρεις να πιστέψεις ξανά στους ανθρώπους.

Έτσι φτάσαμε λοιπόν ως εδώ. Χάσαμε την ικανότητα να επικοινωνούμε μεταξύ μας. Βάλαμε τον εγωισμό μας πάνω από κάθε ανθρώπινη ηθική αξία, ακόμα και πάνω από την ίδια την ανθρώπινη ζωή. Και κάπως έτσι χάσαμε σιγά σιγά την υπόσταση μας ως άνθρωποι. Υποβιβαστήκαμε. Μάθαμε να μισούμε και να ζηλεύουμε. Ο εγωισμός και η υπερηφάνεια έγιναν οι οδηγοί της καθημερινότητας μας, κόβοντας τις γέφυρες επικοινωνίας που μέχρι πρότινος μας ένωναν. Οι σχέσεις έγιναν δύσκολες, όπως και οι αλληλεπιδράσεις. Και μέσα από όλη αυτή τη διαδικασία μεταμόρφωσης, ξεχάσαμε πως είναι να εμπιστευόμαστε. Όχι όμως όλοι. Υπάρχουν ακόμα ανάμεσα μας αυτοί οι άνθρωποι με το καθαρό βλέμμα. Αυτοί που από ένστικτο έμαθαν να μιλάνε με την καρδιά. Αυτοί που δε φοβούνται να γελάσουν ή να κλάψουν. Οποιοσδήποτε έχει έναν τέτοιο άνθρωπο στο πλάι του δεν πρέπει ποτέ να τον αφήσει να φύγει.  

Αυτοί οι άνθρωποι είναι η σωτηρία μας.

Αυτοί, με το καθαρό βλέμμα.